زمینه و هدف: درمان‌های معمول دیسمنوره اولیه دارای عوارض جانبی از جمله تهوع، سردرد و سرگیجه هستند و ممکن است در برخی موارد منع مصرف داشته باشند. در متون طب سنتی ایران رازیانه برای تسکین درد و شروع دوره قاعدگی توصیه شده؛ همچنین دارای اثر ضد تهوع و استفراغ است. سنبل‌الطیب یک گیاه دارویی سنتی هندی است که از آن به عنوان آرام‌بخش، ضداسپاسم و خواب‌آور استفاده ‌شده است. این مطالعه به منظور تعیین اثر داروهای گیاهی رازیانه و سنبل‌الطیب بر کاهش درد ناشی از دیسمنوره اولیه انجام شد.

روش بررسی: این کارآزمایی بالینی روی 120 نفر از دختران مجرد مبتلا به دیسمنوره اولیه مراجعه‌کننده به مراکز بهداشتی درمانی خمین طی سال 1398 انجام شد. آزمودنی‌ها به‌روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و با تخصیص تصادفی در گروه‌های کنترل و مداخله اول و مداخله دوم قرار گرفتند. گروه کنترل کپسول مفنامیک اسید (250 میلی‌گرم)، گروه مداخله اول کپسول رازیانه (30 میلی‌گرم اسانس رازیانه شیرین) و گروه مداخله دوم کپسول سنبل‌الطیب (350 میلی‌گرم ریشه گیاه) را طی دو سیکل قاعدگی متوالی استفاده نمودند. درد با استفاده از ابزار VAS در دو سیکل قاعدگی متوالی قبل از شروع مداخله و دو سیکل قاعدگی متوالی بعد از شروع مداخله (در مجموع چهار سیکل) اندازه‌گیری گردید.

یافته‌ها: در انتهای مطالعه میزان درد دیسمنوره اولیه در هر سه گروه مورد مطالعه کاهش یافت (P<0.05)؛ اما این کاهش درد در گروه دریافت کننده سنبل‌الطیب (مداخله دوم) در مقایسه با گروه‌های دریافت کننده رازیانه (مداخله اول) و مفنامیک اسید (کنترل) بیشتر بود (P<0.05). نسبت شانس داشتن شدت درد بالاتر در گروه مداخله اول نسبت به کنترل (95% CI: 0.72-0.07, P=0.013) و در گروه مداخله دوم نسبت به گروه کنترل (95% CI: 0.93-0.28, P=0.028) به ترتیب شامل 0.23 و 0.51 تعیین شد.

نتیجه‌گیری: داروهای گیاهی سنبل‌الطیب و رازیانه می‌توانند به عنوان جایگزینی موثر و با عوارض کمتر نسبت به مفنامیک اسید در کاهش درد دیسمنوره اولیه مصرف شوند.